2008 YILI RESTORASYON ÇALIŞMALARI

2008 yılı çalışmalarının diğer bir bölümünü eserler ve yapılar üzerinde gerçekleştirilen koruma çalışmaları oluşturmaktadır. Bu sezonda çok sayıda yapı ve eser üzerinde koruma çalışmaları yapılmıştır. Bunlar Orpheus Çeşmesi, Roma Caddesi, Yazıt, Çeşme Yapısı ve Doğu Nekropolisi 1 Nolu Mezar koruma çalışmalarıdır. Koruma çalışmaları eserlerin ve yapıların dış yüzeylerinin koruyucu bir madde ile kaplanması şeklinde gerçekleştirilmiştir. Bu madde ile yüzeyleri kaplanmış olan eserler ve yapılar uzun süre dış tahribatlardan korunmaktadır. Yağmur, soğuk, sıcak gibi değişkenlik gösteren dış etkenlere karşı son derece başarılı sonuçlar veren bu uygulama ile gerek yapıların, gerekse eserlerin uzun süre sağlıklı bir şekilde korunmaları sağlanacaktır. Kazılmış olan açmalar üzerine koruyucu çatılar yapılamadığı için, söz konusu uygulamalar ile eserlerin ve yapıların korunması sağlanmıştır. Son derece pahalı bir malzeme olan koruyucu maddeler Nanopool adlı şirketin Türkiye Dağıtıcısının kazımıza malzeme sponsoru olmasıyla sağlanmıştır.

Koruma çalışmalarının ilk alanı 2007 yılında Roma Caddesi Batı Kısım açmasında ortaya çıkarılmış olan yazıttır. Bu yazıt caddenin kuzeyinde bulunan sütunlu cephenin ve geç dönem duvarı içerisinde yapı malzemesi olarak kullanılmıştır. Duvar içerisindeki konumu ve mermer yapısı nedeniyle üzerinde çatlaklar bulunmaktadır. Yazıtın duvardan çıkarılması mümkün olmadığından bulunduğu alanda korunması gerekmektedir. Bu nedenle üzerine koruyucu madde sürülmüş ve üzerinin açık olması nedeniyle oluşabilecek ısı değişimlerine ve dış tahribatlara karşı önlemler alınmıştır.

İkinci olarak Roma caddesinin kuzey kenarında yer alan sütunlu cephenin sütunları, sütun başlıkları, üst yapı blokları ve sütunlar arasında kalan bölümler üzerinde koruma çalışmaları yapılmıştır. Bunların öncelikle yüzeyleri temizlenmiş, toz, toprak ve diğer yabancı maddelerden arındırılmıştır. Temizlenen yüzeylere koruyucu malzeme püskürtülmüş, bunlarında dış müdahalelere karşı korunmaları sağlanmıştır.

Üçüncü alan ise Roma caddesinin güneyinde yer alan geç dönem yapıları ve Orpheus çeşmesinin bulunduğu alanda yer alan,  kabartmanın çeşme olarak kullanıldığı dönemde yerleştirildiği bölgedir. Geç dönem yapılarının duvarları toprak ve kireç harcın moloz taşlarla birleştirilmesi sonucu oluşturulmuştur. Bu nedenle kazılar sonrası ortaya çıkardıklarında korunmalarının sağlanması zorunlu hale gelmiştir. Çünkü özellikle yağmur ve hızlı ısı değişimleri bu duvarlar üzerinde hızlı bir tahribata neden olmaktadır. Bunu önlemek amacıyla bu duvarlarında yüzeyleri temizlenmiş, ardından duvarın üst kısmına ve yan yüzeylerine koruyucu madde püskürtülmüştür.

Koruma çalışmalarının gerçekleştirildiği son alan Doğu Nekropolisi, Batı Yamaç, 1 Nolu Mezar’dır. Kaya mezarının önünde bulunan lahdin teknesinin güney yan yüzeyinde bulunan yazıt ilk çalışma alanıdır. Yazıtın üzeri ve harflerin araları temizlenmiş, daha sonra üzerine koruyucu malzeme püskürtülmüştür. Bu şekilde yazıtın dış etkilerle teması kesilmiş ve tahrip olması önlenmiştir.

İkinci alan ise mezarın giriş kısmını oluşturan ön odasındaki duvar resmidir. Burada girişin karşı cephesinde ve yan cephelerde bulunan duvar resmi zaman içerisinde meydana gelen tahribatlar nedeniyle parçalar halinde koparak döküldüğü ve yalnızca karşı cephenin kısmen iyi korunduğu görülmektedir. Duvar resminin daha fazla tahrip olmasını önlemek ve koparak dökülmelerin önüne geçmek amacıyla burada da bazı koruma önlemleri ve sağlamlaştırma çalışmaları yapılmıştır. Öncelikle duvar resminin korunan kısımlarının kenarları ve yüzeyi temizlenmiş, yabancı maddelerden ve tozdan arındırılmıştır. Daha sonra bu kısımlara koruyucu madde püskürtülmüş, yüzeyin ısı değişiminden ve nemden korunması sağlanmıştır. Ayrıca kenarlarda daha fazla dökülmeyi önlemek amacıyla sağlamlaştırma çalışmaları yapılmıştır.

2008 yılı kazı bütçesinin yeterli olmaması nedeniyle bu dönemde kazı çalışmalarına sınırlı bir zamanda devam edilebilmiştir. Çalışmaların kısa bir zamana sığdırılmış olması, çalışılan alanlarda sonuçlara ulaşılmasını engellemiştir. Bu nedenle kazılan alanlarda ancak koruma çalışmaları yapılabilmiş, restorasyon çalışmalarına başlanmamıştır. 2007 yılı kazı çalışmaları sırasında Roma Caddesi Batı Açması içerisinde ortaya çıkmış olan sütun üzerinde restorasyon çalışmaları yapılmış ve alan içerisinde orijinal yerine yerleştirilmiştir. Kazı çalışmalarının sona ermesinden sonra kazı ekibi tarafından belirli zamanlarda antik kent ziyaret edilmiş ve kazı yapılan alanların durumu kontrol edilmiştir. 2007 yılı kasım ayı içerisinde yapılan ziyarette bazı kişilerce söz konusu sütunun bulunduğu yerden ittirilmek suretiyle yıkıldığı ve yıkılmanın şiddeti ile sütunun kırıldığı gözlenmiştir. 2008 yılı kazı çalışmaları sırasında söz konusu alanın kuzeyinde yapılacak olan kazılar öncesinde söz konusu sütun bulunduğu yerden alınarak, arazinin uygun bir yerine götürülmüştür. Sütunun kırılan parçaları da bu alana getirilmiştir.