TRİPOLİS KAZI ÇALIŞMALARI 5 YILLIK VE 10 YILLIK

ÇALIŞMA PROGRAMI

 

Ülkemizde yerli ve yabancı bilim adamları tarafından her yıl 200 civarında bilimsel kazı çalışması sürdürülmektedir. Bu kazılar Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bilim dalları kapsamında yapılmaktadır. Arkeolojik alanlarda yapılan kazıların büyük bir bölümü daha çok Klasik Dönemleri daha ön planda olan antik kentlerde sürdürülmektedir. Buna karşın Roma ve geç antik dönem olarak nitelendirdiğimiz Bizans Dönemine yönelik çalışmalar çok fazla değildir. Son yıllarda bu dönemleri daha yoğun yaşamış antik kentlerde de bilimsel kazı çalışmalarında bir artış görülmektedir.

Denizli ili sınırları içerisinde çok sayıda antik yerleşim alanı bulunmaktadır. 18 ve 19. yüzyıllarda bölgede yapılan araştırmalar ve 2000’li yılların başından itibaren yüzey araştırmaları söz konusu yerleşimler hakkında bilgi sahibi olmamızı sağlamıştır. Bu araştırmalar sonucunda elde edilen bilgiler, bölgede bilimsel kazı çalışmalarının başlamasını sağlamıştır. Yaklaşık 50 yıldır devam eden ve Denizli’nin tek bilimsel kazısı olan Hierapolis kazıları ile başlayan bu çalışmalar Laodikeia’nın da kazılmaya başlamasıyla bölgenin tarihi, arkeolojisi ve turizm potansiyelinin arttırılması yönünde öncülük etmektedir. Ancak çok yoğun bir tarihsel ve kültürel potansiyele sahip olan bölgede yapılacak olan yerni kazı ve araştırmalar gerek bölge gerekse ülkemiz arkeolojisine katkılar sağlayacak, diğer yandan bölgenin turizm potansiyelinin gelişmesinde de önemli rol oynayacaktır. Bu düşünce ile 2007 yılından başlayarak Denizli ili sınırları içerisinde yeni kazı çalışmalarına başlanmıştır. Bunlar Buldan ilçesi Yenicekent kasabası sınırları içerisinde kalan Tripolis antik kenti (müze katılımlı), Çivril ilçesi sınırları içerisinde kalan Beycesultan ve Kale ilçesi sınırlarım içerisinde kalan Tabai antik kenti kazılarıdır. Beycesultan ve Tabai kazıları bakanlar kurulu kararlı olarak devam etmektedir.

Tripolis antik kenti kazılarına 2007 yılında Müze Müdürlüğünün başkanlığında, Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümünce oluşturulan bir ekiple başlanmıştır. Kazılara 2008 yılında da devam edilmiştir. 2 sezon içerisinde kentin üzerinde ve çevresinde kapsamlı yüzey araştırmaları gerçekleştirilmiş ve bazı alanlarda kazı çalışmaları yapılmıştır. Aynı zamanda 2009 yılı ve sonrası için çalışma programları ve projeler hazırlanmıştır.

2009 yılından itibaren kazı çalışmalarının tarafımın başkanlığında sürdürülmesi amaçlanmaktadır. Bu kentte uzun süreli kazı çalışmalarının sürdürülmesinin özellikle bölgenin gelişimi açısından önemli bir rol oynayacağı şüphesizdir. Diğer yandan Tripolis antik kentinin Phrygia– Lydia– Karia Bölgelerinin tam kesiştiği üçgende yer alması, antik kentin bu bölgeler arasındaki sınır ilişkileri ve diğer etkileşimleri en iyi şekilde yansıtacak olması düşüncesi ile bu kentte kazı çalışmalarının kesintisiz olarak sürdürülmesinin gerekliliği de açıktır. Diğer taraftan ise gerek bölgenin gerekse antik kentin çevresindeki günümüz yerleşmelerinin, Tripolis Antik Kentinin turistik gezi güzergahlarına dahil edilmesiyle ekonomik ve sosyal anlamda geliştirilmesi de amaçlanmaktadır.

Tripolis’te yapılacak olan bu çalışmalarla bölgede sürdürülmekte olan Hierapolis ve Laodikeia Antik Kentlerindeki kazı çalışmaları ile olan ilişkiler de ortaya konulması düşünülen amaçlardandır.

Tripolis kazısının kapsamı içinde ise ilk etapta antik kent üzerinde kapsamlı bir yüzey araştırması yapılması, kentin ayrıntılı topografik planının hazırlanması, kentin hava fotoğrafları ile uydu fotoğraflarının sağlanarak oluşturulacak kazı ekibi ile kentteki mevcut yapıların (Hamam, Tiyatro, Agora, Stadium, Cardo ve Decumanuslar, Nekropollar vb.) kazılarak çıkartılması, bu yapıların bilim dünyasına kazandırılması ve kazısı yapılan yapıların restore edilerek ayağa kaldırılması ve bu bağlamda turizme dönük bir çalışmanın ortaya konulması kapsam dahilindedir.

Tripoliste kazı çalışmaları 2007 yılında Denizli Müze Müdürlüğü başkanlığında başlamıştır. İlk kazı sezonunda çalışmalar daha çok kentin tanınması, temizlenmesi ve sınırlarının belirlenmesi yönünde olmuştur. Bu amaçla kentin içerisinde ve çevresinde kapsamlı bir yüzey araştırması yapılmış, toplanan bilgiler ve görsel malzeme dijital ortama aktarılmıştır. Bu yıl aynı zamanda ilk kazısı 1993 yılında Denizli Müze Müdürlüğü tarafından yapılan Roma Caddesi üzerinde ve çevresinde kazı ve temizlik çalışmaları da yapılmıştır.  2007 yılı aynı zamanda gelecek yıllarda yapılması düşünülen kazı, restorasyon ve düzenleme çalışmalarının planlanıp, projeler haline getirildiği bir sezon olmuştur. 2007 yılı çalışmalarının ayrıntılı raporları hazırlanmış ve ilgili kurumlara gönderilmiştir.

2008 yılında yine Denizli Müze Müdürlüğü’nün başkanlığında kazı, temizlik, düzenleme ve restorasyon çalışmalarına devam edilmiştir. 2007 yılında başlatılan çalışmalara devam edilmiş, özellikle roma caddesinin kuzey ve güneyindeki yapılanmalar konusunda ayrıntılı bilgilere ulaşılmıştır. Bu yıl öne çıkan diğer bir çalışma alanı ise kentin nekropolisidir. Burada yapılan çalışmalarda önemli buluntulara ulaşılmıştır. 2008 yılı çalışmaları her ne kadar  çok sınırlı bir bütçeyle gerçekleştirilmiş olsa da elde edilen sonuçlar gerek antik kentin sosyal ve kültürel yaşamı, gerekse bölge arkeolojisi bakımından ilgi çekicidir. 2008 yılı çalışmaları sonunda hazırlanmış olan çalışma raporu kazı başkanlığını yürüten Denizli Müze Müdürlüğüne gönderilmiştir.

2007 ve 2008 yılı çalışmaları ve bu çalışmalar sonunda elde edilen bilgiler ışığında Tripolis antik kentinin ülkemiz arkeolojisine ve bölgenin turizm potansiyeline katkılarını ortaya koyacak beş ve on yıllık çalışma programları oluşturulmuştur. Birinci 5 yıllık dönemde öncelikle kentin topografik planı, yüzey araştırmaları ve kazı çalışmalarına ağırlık verilecektir. İkince 5 yıllık dönemde ise daha çok restorasyon, yayın ve antik kentin turizme açılması konuları uygulamaya konulacaktır. Tüm bu süreçler içerisinde kısa zaman aralıklarında tarafımızdan hazırlanan internet sitesi ve kazı raporları aracılığı ile yapılan çalışmalar bilim dünyasına duyurulacaktır. Kent içerisinde yer alan yapılar ve bu yapılara ilişkin hazırlanan projelerin gerçekleştirilmesi amacıyla özel sektörle ve bu çalışmaları destekleyen bilimsel kuruluşlarla irtibat kurularak projelerin gerçekleştirilmesine çalışılacaktır.  

İlk 5 Yıllık (2009 – 2013 Yılları) Çalışma Programı

İlk 5 Yıllık (2008 – 2012 Yılları) Çalışma Programı kapsamda;

1– Tiyatro Projesi

2– Tripolis Nekropolisi Projesi

3– Roma Caddesi Projesi

4– Roma Hamamı Projesi

5–Kent Stadionu Projesi

6-Yüzey Araştırmaları 

Söz konusu projeler için gerekli alt yapı çalışmaları hazırlanacaktır. Tripolis antik kenti bugün yapılarının birçoğu ayakta olan ve tüm yapılarıyla birlikte bölgenin önemli Roma kentleri arasındadır. Kentin kazılması beraberinde yapıların korunması ve restorasyonu gibi çalışmaları da gerektirmektedir.  Bu nedenle yapılacak tüm projeler kazı, restorasyon, düzenleme ve sergileme şeklinde planlanmaktadır.

Yukarıda belirtilen projeler kapsamında çalışılacak yapıların mevcut kalıntıları ilk etapta tasnif edilerek rölöveleri çıkartılıp, topografik plana işlenecektir. Proje çerçevesi içerisinde kazı çalışmaları ile yapının tamamen ortaya çıkartılması, kazı çalışması tamamen bittikten sonra restorasyon çalışmaları ile ayağa kaldırma ve konservasyon çalışmaları ile de koruma altına alınması planlanmaktadır.

Antik kent çalışmaları, sadece kazılar olarak değil, bir proje kapsamında birçok farklı bilim dalının birlikte çalışacağı bir program şeklinde planlanmıştır. Bu kapsamda arkeoloji, arkeobotanik, mimarlık, restorasyon, arkeozooloji, jeofizik, jeodezi gibi farklı bilim dallarının birlikte çalışacağı ortak bir proje oluşturulacaktır.

Kentte yapılacak tüm çalışmalar için yerel destek, üniversite desteği, bakanlık desteği, bilimsel araştırma kurumlarından sağlanacak destekler, sponsorlar ve Avrupa Birliği başta olmak üzere dış desteklerin sağlanması için çalışmalar sürdürülecektir. 

Tripolis çalışmalarına verilecek olan her türlü destek kentin ortaya çıkarılması, tanıtımı, korunması ve turizme açılması gibi amaçların gerçekleşmesini sağlayacaktır.

İkinci  5 Yıllık (2014 – 2018 Yılları) Çalışma Programı

          İlk 5 Yıllık (2009 – 2013 Yılları) Çalışma Programı içerisinde planlanan çalışmalara devam edilecektir. Kazı, restorasyon ve konservasyon çalışmalarının yanında yayın çalışmalarına da ağırlık verilecektir. Özellikle kazısı yapılan ve bitirilen yapılar üzerine yoğunlaşarak bu yapıların arkeoloji camiası ile paylaşılması için makale, kitap ve tez olarak yayınlanması çalışmalarına öncelik verilecektir.

Kentin ve ören yerinin turizme açılabilmesi için gerekli alt yapı çalışmalarının tamamlanması sağlanacaktır. Bu alt yapı çalışmaları kapsamında;

·   Alan aydınlatması tamamen temiz ve bağımsız enerji kaynağı kullanılarak gerçekleştirilecektir. Güneşten elde edilen enerji, öncelikle tercih edilecektir.

·    Ören yerinin genel güvenliği kent gözlem sistemlerinde kullanılan sistem ve yöntemlerle gerçekleştirilecektir. Güvenlik kameralarında kullanılan enerji için de güneş kaynak olarak değerlendirilecektir. Kameralar uzaktan kumandalı, pan-tilt yapabilen türde ve gece görüşüne uygun olacaktır. Veri aktarımının kablosuz olarak yapılması planlanmaktadır.

·     Katı atıklar ayrıştırılarak bilgi panolu çöp toplama merkezlerinde toplanacaktır. Böylelikle hem tanıtım panosu ihtiyacı giderilmiş olacak, hem de katı atıklar sınıflandırılmış olduğundan geri dönüşüm projesinde değerlendirilecektir. Bu çöp toplama kutuları, güvenlik konuları da hesaba katılarak projelendirileceklerdir.

·    Gerek kazı alanında çalışan ekibin ve gerekse ören yerini ziyarete gelen misafirlerimizin doğal ihtiyaçlarını karşılamak üzere ilk aşamada portatif tuvaletler düşünülmektedir. Bu tip bir ürünün seçilmesinin nedeni öncelikle ören yeri yakınında gider çukuru kazmamaktır. Ayrıca bu ürünler hijyen sağlanması açısından son derece pratiktir. Kalıcı tuvaletler yapıldıktan sonra da gerek ören yerinin farklı noktalarında, gerek direkt kazı bölgesinde ve gerekse çevredeki farklı etkinliklerde kullanıma müsaittir.

·    Ziyaret için rotalar belirlendikten sonra, tercihen bu yol diren gücü düşük,  plastik, zemin malzemesi ile veya tuğla ile kaplanarak fiziksel engelliler, bebek arabaları ve yaşlılar için daha rahat bir hale getirilmelidir.

Yine ikinci 5 yıllık çalışma programı çerçevesinde bilgi işlem çalışmalarına ağırlık verilecektir. Bilgi işlem çalışmaları kapsamında ise;

·    İnteraktif bir web sayfası yapılarak, tripolis ile ilgili bilimsel raporlar, teknik raporlar, yeniden yapım çalışmaları gibi tüm detaylar bu sitede bulunacak. Siteye üye olan farklı bilim adamları kentle ilgili bilgilerini ekleyebilecek. Forum sayfası ile kentle ilgilenen herkesin ortak buluşma noktası oluşturulacak. Özel yazılmış video konferans programı ile tüm ekip kendi içinde veya üyelerle, nerede olurlarsa olsunlar bilgi alışverişinde bulunabilecekler. Sanal mağazada yörede üretilmiş doğal ve otantik ürünler ve kazıda bulunan eserlerin kopyaları (geliri kazıda kullanılmak üzere) satışa sunulabilecek. Kenti ziyarete gelmek isteyenler için Denizli, Buldan, Yenicekent ve çevresinde konaklama, lokanta vb hizmetler için önceden yer ayırma işlemleri yapılabilecektir.

·     Kentin 3 boyutlu ve animasyonlu görüntüleme ve yeniden kurma çalışmaları yapılarak, ziyaretçilerin daha çok şey görmeleri ya da gördüklerini daha gerçekçi algılamaları sağlanacaktır.

·     Kazıdan veya araştırmalardan ele geçen her tür eser, bilgi, belge dijital ortamda değerlendirilmeye alınacaktır.

·      Kazıdan ele geçen tüm eserlerin etiketlenmesi ve depolardaki kodlamalar bilgisayar ortamında ve barkod çalışması ile gerçekleştirilecektir.